Η φετινή 133η Γενική Συνέλευση έλαβε χώρα σε μια εξαιρετικά κρίσιμη συγκυρία για την ευρωπαϊκή ασφάλεια. Το ευρωπαϊκό αμυντικό τοπίο διανύει περίοδο ταχύτατων και ριζικών αλλαγών: η συμμετοχή της Σουηδίας και της Φινλανδίας στη συλλογική άμυνα μέσω του ΝΑΤΟ, η ενίσχυση των αμυντικών προϋπολογισμών σε πανευρωπαϊκό επίπεδο, η ανάδυση νέων απειλών (υβριδικός πόλεμος, κυβερνοεπιθέσεις, αποσταθεροποίηση από τρίτες δυνάμεις), καθώς και ο επανασχεδιασμός των εθνικών αμυντικών δογμάτων, αποτελούν το φόντο μέσα στο οποίο οφείλουν να εξεταστούν τα θέματα που συζητήθηκαν.

Η συνέλευση αυτή αντικατόπτρισε την αυξανόμενη ανάγκη για συντονισμένη ευρωπαϊκή απόκριση στις κοινές προκλήσεις, θέτοντας στο επίκεντρο ένα μήνυμα που επαναλήφθηκε καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας: «Credible Defence Starts with People» – η αξιόπιστη άμυνα ξεκινά από τους ανθρώπους. Η φράση αυτή δεν είναι απλώς σύνθημα, αλλά συνοψίζει μια ολοκληρωμένη φιλοσοφία: όσο και αν αυξηθούν οι αμυντικές δαπάνες για εξοπλισμό και τεχνολογία, χωρίς ικανό, εκπαιδευμένο, ικανοποιημένο και προετοιμασμένο προσωπικό, καμία από τις ευρωπαϊκές Ένοπλες Δυνάμεις δεν μπορεί να επιτελέσει αποτελεσματικά την αποστολή της.

Α. ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΟΡΓΑΝΩΤΡΙΑ ΧΩΡΑ
Η φετινή Γενική Συνέλευση φιλοξενήθηκε από τη Σουηδική Ένωση Αξιωματικών (SAMO – Officersförbundet), μία από τις ισχυρότερες και πλέον οργανωμένες στρατιωτικές ενώσεις στην Ευρώπη, η οποία εκπροσωπεί χιλιάδες στελέχη των Σουηδικών Ενόπλων Δυνάμεων. Η επιλογή της Σουηδίας ως χώρας οικοδεσπότη δεν ήταν τυχαία: η χώρα διανύει μια ιστορικής σημασίας μετάβαση μετά την ένταξή της στο ΝΑΤΟ (Μάρτιος 2024), αναβαθμίζοντας δραστικά τόσο την αμυντική της θωράκιση όσο και τον ρόλο της στη διαμόρφωση ευρωπαϊκής αμυντικής πολιτικής.

Β. ΕΝΑΡΚΤΗΡΙΕΣ ΟΜΙΛΙΕΣ ΚΑΙ ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΕΙΣ
1. Emmanuel Jacob – Πρόεδρος EUROMIL
Ο Πρόεδρος του EUROMIL ανέπτυξε τους βασικούς άξονες της ευρωπαϊκής στρατηγικής του οργανισμού για την περίοδο που διανύουμε. Στο επίκεντρο της τοποθέτησής του βρέθηκε η αντίφαση που εντοπίζεται σε πολλές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις: ενώ αυξάνουν τις αμυντικές δαπάνες τους (εξοπλισμός, υποδομές, τεχνολογία), αγνοούν συστηματικά τον ανθρώπινο παράγοντα. Ο Jacob επισήμανε ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με τη Λευκή Βίβλο για την Ευρωπαϊκή Άμυνα, παρέλειψε ουσιαστικά να αναφερθεί στις συνθήκες εργασίας, τα κοινωνικά δικαιώματα και τις ανάγκες του στρατιωτικού προσωπικού, μια σοβαρή παράλειψη που ο EUROMIL θα συνεχίσει να καταγγέλλει σε κάθε ευρωπαϊκό φόρουμ.

Αντίθετα, ο Jacob καλωσόρισε τη Στρατηγική της «Ένωσης Ετοιμότητας» (Preparedness Union Strategy), η οποία αναγνωρίζει ότι η ανθεκτικότητα μιας κοινωνίας και ενός στρατού δεν εξαρτάται μόνο από τεχνικά μέσα αλλά και από τη συνοχή, την εκπαίδευση και την ευημερία του προσωπικού.

2. Stefan Morin – Πρόεδρος SAMO
Ο επικεφαλής της Σουηδικής Ένωσης Αξιωματικών καλωσόρισε τους αντιπροσώπους και έθεσε το σκηνικό της σουηδικής αμυντικής πραγματικότητας. Ανέφερε χαρακτηριστικά ότι η Σουηδία, μετά από δεκαετίες αποχής από συλλογικές αμυντικές δεσμεύσεις, βρίσκεται πλέον σε μια εντατική φάση επαναπροσανατολισμού της αμυντικής της πολιτικής, η οποία απαιτεί αναθεώρηση όχι μόνο στρατηγικών, αλλά και πολιτικών ανθρώπινου δυναμικού. Η στρατολόγηση νέων στελεχών, η επαγγελματική ικανοποίηση και η οικογενειακή μέριμνα αποτελούν προτεραιότητες για τη SAMO, η οποία πιέζει συνεχώς το σουηδικό κράτος για σχετικές βελτιώσεις.

3. Στρατηγός Michael Claesson – Ανώτατος Διοικητής Σουηδικών ΕΔ
Η κεντρική ομιλία της ημέρας εκφωνήθηκε από τον Ανώτατο Διοικητή των Σουηδικών Ενόπλων Δυνάμεων, ο οποίος ανέλυσε εκτενώς την τρέχουσα αμυντική κατάσταση στην Ευρώπη και τον ρόλο της Σουηδίας μέσα σε αυτήν. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι ένοπλες δυνάμεις κατά τη μετάβαση από ένα μεταψυχροπολεμικό μοντέλο «εκστρατευτικών δυνάμεων» σε ένα νέο μοντέλο «εδαφικής άμυνας και ετοιμότητας». Ο Claesson υπογράμμισε ότι στο νέο αυτό μοντέλο, το προσωπικό δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως απλός «πόρος», αλλά ως το πλέον κρίσιμο στρατηγικό asset κάθε χώρας.

Γ. ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΣΥΝΕΔΡΙΕΣ
1. Σουηδικό Μοντέλο «Συνολικής Άμυνας» (Total Defence)
Ο Υποστράτηγος Mikael Frisell, Γενικός Διευθυντής της Σουηδικής Υπηρεσίας Πολιτικής Άμυνας και Ανθεκτικότητας (MSB – Myndigheten för samhällsskydd och beredskap), παρουσίασε διεξοδικά το σουηδικό μοντέλο «Συνολικής Άμυνας» (Totalförsvaret).

Το μοντέλο αυτό αποτελεί ίσως την πλέον ολοκληρωμένη σύγχρονη προσέγγιση στο ζήτημα της εθνικής ανθεκτικότητας και άμυνας στην Ευρώπη. Βασική του αρχή είναι ότι η άμυνα μιας χώρας δεν μπορεί να εξαρτάται αποκλειστικά από τις ένοπλες δυνάμεις, αλλά απαιτεί την ταυτόχρονη και συντονισμένη κινητοποίηση ολόκληρης της κοινωνίας: κρατικοί φορείς, τοπική αυτοδιοίκηση, ιδιωτικές επιχειρήσεις, ΜΜΕ, ΜΚΟ, εθελοντικές οργανώσεις και ο κάθε πολίτης ξεχωριστά.

Αυτό εγείρει σειρά κρίσιμων ερωτημάτων για τον ρόλο του στρατιωτικού προσωπικού στη νέα αυτή πραγματικότητα:

Πώς ορίζεται η διαχωριστική γραμμή μεταξύ στρατιωτικών και πολιτικών αρμοδιοτήτων;

Ποιες νέες ευθύνες επωμίζονται τα στελέχη στο πλαίσιο της Συνολικής Άμυνας;

Πώς διασφαλίζεται η ψυχολογική και σωματική ανθεκτικότητα (resilience) του προσωπικού σε ένα περιβάλλον αυξημένων απαιτήσεων;

Πώς ενσωματώνονται τα μαθήματα από χώρες με ήδη εδραιωμένο μοντέλο Συνολικής Άμυνας (Σουηδία, Φινλανδία, Εσθονία) σε χώρες που μόλις αρχίζουν να υιοθετούν παρόμοιες προσεγγίσεις;

Η παρουσίαση αυτή απέκτησε ιδιαίτερη βαρύτητα για τις χώρες-μέλη του EUROMIL που δεν διαθέτουν ακόμη ανεπτυγμένο σύστημα Πολιτικής Προστασίας, αφού η σουηδική εμπειρία αναδεικνύει τόσο τις ευκαιρίες όσο και τις παγίδες αυτής της μετάβασης.

2. Ασφάλεια στον Αρκτικό Βορρά (High North Security)
Η Αντιναύαρχος Ewa Skoog Haslum, Αρχηγός Κοινών Επιχειρήσεων (Chief of Joint Operations) των Σουηδικών Ενόπλων Δυνάμεων, παρουσίασε εκτενή ανάλυση της κατάστασης στον Αρκτικό Βορρά.

Η Αρκτική περιοχή και η ευρύτερη βορειοευρωπαϊκή ζώνη βρίσκεται στο επίκεντρο της γεωπολιτικής αντιπαράθεσης σε πολλαπλά επίπεδα:

Στρατηγικοί πόροι: Η Αρκτική κρύβει τεράστια κοιτάσματα ορυκτών, πετρελαίου, φυσικού αερίου και σπάνιων γαιών, τα οποία καθίστανται όλο και πιο προσβάσιμα λόγω της κλιματικής αλλαγής και από το λιώσιμο των πάγων.

Νέες ναυτιλιακές διαδρομές: Η ανοιχτή Βορειοανατολική Διάβαση (Arctic Sea Route) δημιουργεί νέα δεδομένα στο παγκόσμιο θαλάσσιο εμπόριο και αυξάνει τη στρατηγική σημασία της περιοχής.

Ρωσική παρουσία: Η Ρωσία έχει επενδύσει σημαντικά στην ενίσχυση των στρατιωτικών της δυνατοτήτων στην Αρκτική, με νέες βάσεις, εκσυγχρονισμένο εξοπλισμό και αυξημένες ασκήσεις.

ΝΑΤΟ και συλλογική άμυνα: Η ένταξη Σουηδίας και Φινλανδίας στο ΝΑΤΟ αλλάζει δραματικά την ισορροπία στην περιοχή, ενώ παράλληλα αυξάνει τις υποχρεώσεις και τον φόρτο για το στρατιωτικό προσωπικό των χωρών αυτών.

Η παρουσίαση της Αντιναυάρχου Haslum ανέδειξε ότι ο Αρκτικός Βορράς δεν αποτελεί απλώς τοπικό ζήτημα, αλλά μια περιοχή με άμεσες στρατηγικές επιπτώσεις για ολόκληρη την Ευρώπη και, κατ’ επέκταση, για όλες τις χώρες-μέλη του EUROMIL.

3. Ισότητα Φύλων και Ενσωμάτωση Γυναικών στις ΕΔ
Παρουσιάστηκε αναλυτικά η έρευνα του EUROMIL για την ισότητα των φύλων και την ενσωμάτωση των γυναικών στις ένοπλες δυνάμεις. Τα ευρήματα της έρευνας κατέδειξαν μια απογοητευτική πραγματικότητα σε πανευρωπαϊκό επίπεδο:

Εκπροσώπηση: Οι γυναίκες παραμένουν σε χαμηλά ποσοστά σε όλες τις κατηγορίες στρατιωτικής υπηρεσίας, αλλά ιδίως σε θέσεις ηγεσίας και διοίκησης. Σε πολλές χώρες, το ποσοστό γυναικών δεν ξεπερνά το 10-15% του συνόλου του στρατιωτικού προσωπικού, ενώ στις ανώτατες βαθμίδες το ποσοστό αυτό πέφτει δραστικά.

Δομικά εμπόδια: Η έρευνα εντόπισε σειρά δομικών εμποδίων που εμποδίζουν τις γυναίκες να ενταχθούν, να παραμείνουν και να εξελιχθούν στις ΕΔ:

Έλλειψη κατάλληλων υποδομών (εγκαταστάσεις υγιεινής, χώροι θηλασμού κ.λπ.)

Ανεπαρκής πρόβλεψη για την ισορροπία επαγγελματικής και οικογενειακής ζωής

Άτυπες πολιτισμικές πρακτικές αποκλεισμού και «αόρατα» εμπόδια εξέλιξης

Απουσία συστηματικής καταγραφής περιστατικών σεξουαλικής παρενόχλησης και αντίστοιχων μηχανισμών αντιμετώπισης

Διαφορετική αντιμετώπιση κατά τη διαδικασία κρίσεων και ανάθεσης αποστολών

Στρατηγική διάσταση: Η παρουσίαση υπογράμμισε ότι η ισότητα των φύλων δεν αποτελεί απλώς ζήτημα κοινωνικής δικαιοσύνης. Από στρατηγική σκοπιά, οι ένοπλες δυνάμεις που αξιοποιούν πλήρως το ανθρώπινο δυναμικό τους – ανεξαρτήτως φύλου – είναι αποδεδειγμένα πιο αποτελεσματικές, πιο ανθεκτικές και καλύτερα προετοιμασμένες να αντιμετωπίσουν τις σύγχρονες απειλές.

Συστάσεις: Ζητήθηκαν ισχυρότερη εφαρμογή υφιστάμενων πολιτικών, καλύτερη συλλογή δεδομένων ανά φύλο (gender disaggregated data), στοχευμένα μέτρα υποστήριξης και δημιουργία εξειδικευμένων δομών καθοδήγησης (mentoring) για γυναίκες στελέχη.

Δ. Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΚΑΙ ΟΙ ΘΕΣΕΙΣ ΤΗΣ ΠΟΜΕΝΣ
1. Εθνική Αναφορά
Η ΠΟΜΕΝΣ κατέθεσε ολοκληρωμένη Εθνική Αναφορά, η οποία αντικατοπτρίζει τη συστηματική και τεκμηριωμένη δράση της Ομοσπονδίας στους τελευταίους μήνες. Κεντρικές επισημάνσεις:

Επίτευγμα Νυχτερινής Αποζημίωσης: Μετά από χρόνιο αγώνα, η ΠΟΜΕΝΣ πέτυχε την οργάνωση της συστηματικής υποβολής νομικών αιτήσεων για αποζημίωση νυχτερινής εργασίας 2024-2025. Ο αγώνας συνεχίζεται για πλήρη αναδρομική εφαρμογή από 1/1/2017, χωρίς καμία εξαίρεση για το σύνολο των κατηγοριών προσωπικού που εκτελεί νυχτερινή εργασία (22:00-06:00).

Νομική Υποστήριξη κατά του νέου Συστήματος Βαθμολογικής Εξέλιξης: Η ΠΟΜΕΝΣ ασκεί επίσημες νομικές ενέργειες κατά του νέου συστήματος, το οποίο κρίνεται αδιαφανές και αντιαξιοκρατικό, παρέχοντας δωρεάν νομική εκπροσώπηση στα μέλη της.

Σταθεροποίηση ΟΒΑ: Μέσα από επίμονο διάλογο με το ΥΠΕΘΑ, επιτεύχθηκε θετική ρύθμιση για τους Οπλίτες Βραχείας Ανακατάταξης, εξαλείφοντας μακροχρόνιες επαγγελματικές αβεβαιότητες.

Ισότητα Φύλων & Κοινωνική Μέριμνα: Η ΠΟΜΕΝΣ ξεκίνησε συνεργασία με το Συμβουλευτικό Κέντρο Γυναικών, αναπτύσσοντας δομές στήριξης για στελέχη-θύματα ενδοοικογενειακής βίας και προωθώντας ουσιαστικές πολιτικές ισότητας εντός των ΕΔ.

Ευρωπαϊκή Δικαίωση – Γονική Άδεια: Μετά από παρέμβαση της ΠΟΜΕΝΣ στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιβεβαίωσε (Οκτώβριος 2025) ότι η Οδηγία ΕΕ 2019/1158 και ο ν. 4808/2021 ισχύουν χωρίς εξαίρεση για τα στελέχη των ΕΔ, δεσμευόμενη να αξιολογήσει την εφαρμογή τους στην Ελλάδα.

2. Αναλυτικός Κατάλογος Εκκρεμών Ζητημάτων (41 θέματα – Μάρτιος 2026)
Η ΠΟΜΕΝΣ κατέθεσε αναλυτικό κατάλογο με εκκρεμή ζητήματα, οργανωμένα σε 6 θεματικές κατηγορίες:

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ – ΜΙΣΘΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ (11 ζητήματα)
Επίδομα Παραμεθορίου: Το επίδομα αυτό χορηγείται σε πολιτικούς υπαλλήλους του ΥΠΕΘΑ που υπηρετούν σε παραμεθόριες/απομακρυσμένες περιοχές, αλλά αδικαιολόγητα εξαιρούνται τα στρατιωτικά στελέχη που υπηρετούν στις ίδιες ακριβώς περιοχές.

Νυχτερινή Αποζημίωση: Παρά την πρόοδο, εξακολουθούν να υπάρχουν εξαιρέσεις από την αποζημίωση. Η ΠΟΜΕΝΣ διεκδικεί πλήρη και αναδρομική εφαρμογή από 1/1/2017 για όλες τις κατηγορίες.

Ημερήσια Αποζημίωση Μετάθεσης: Το Π.Δ. 200/1993 ορίζει ημερήσια αποζημίωση 10.000 δραχμές (29,35€) – ποσό που δεν έχει αναπροσαρμοστεί από την εποχή της δραχμής, ενώ για τους υπόλοιπους δημοσίους υπαλλήλους υπάρχουν αναπροσαρμογές.

Επίδομα EUROCONTROL: Άδικη μεταχείριση των ελεγκτών εναέριας κυκλοφορίας (ATC) της ΠΑ σε σχέση με τους αντίστοιχους της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας, οι οποίοι λαμβάνουν το επίδομα αυτό από το 1999.

Επίδομα Εξουδετέρωσης Εκρηκτικών (ΣΞ): Η απόφαση ΣτΕ 2510/2021 έκρινε αντισυνταγματική τη διαφοροποίηση της αποζημίωσης για τους ίδιους κινδύνους. Παρά τη σαφή δικαστική απόφαση, η καταβολή εξακολουθεί να καθυστερεί αδικαιολόγητα.

Κατάργηση Εισφοράς Αλληλεγγύης: Αίτημα άμεσης κατάργησης της έκτακτης εισφοράς, η οποία θεσπίστηκε σε περίοδο μνημονιακής κρίσης και έχει πλέον αποβεί χρόνιο αναδιανεμητικό εμπόδιο.

Αναγνώριση Πανεπιστημιακών/Μεταπτυχιακών Τίτλων: Αίτημα για τα επιδόματα που χορηγούνται σε κατόχους διδακτορικών (75€/μήνα) και μεταπτυχιακών (45€/μήνα) για υπαλλήλους του ευρύτερου δημοσίου τομέα, αλλά αποκλείουν τους στρατιωτικούς.

Υπερωριακή Απασχόληση: Τα Σώματα Ασφαλείας λαμβάνουν 46€ ανά ημέρα υπερωριακής απασχόλησης (πέραν του πενθημέρου). Οι στρατιωτικοί εξαιρούνται πλήρως.

Επαναφορά 13ου & 14ου Μισθού: θεσμοθετημένα επιδόματα που καταργήθηκαν στην περίοδο των μνημονίων. Η ΠΟΜΕΝΣ, σε συνεργασία με άλλους φορείς (ακόμα και τη Ένωση Δικαστών), διεκδικεί την επαναφορά τους.

Επιστροφή Δύο Ενοικίων: Μέτρο που εξαγγέλθηκε για εκπαιδευτικούς, γιατρούς και νοσηλευτές, εξαιρεί και πάλι αναίτια τα στρατιωτικά στελέχη που υπηρετούν μακριά από τον τόπο κατοικίας τους, συχνά σε περιοχές με εκρηκτικές αυξήσεις ενοικίων.

Εξαγοράσιμος Πλασματικός Χρόνος για Παιδιά: Άνιση μεταχείριση στρατιωτικών σε σχέση με το δημόσιο, σε ό,τι αφορά τη δυνατότητα αναγνώρισης ασφαλιστικού χρόνου για την ανατροφή τέκνων.

ΥΓΕΙΑ & ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΣΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ (8 ζητήματα)
Ασθένεια κατά την Εκτέλεση Υπηρεσίας: Θέματα αποζημίωσης και κάλυψης προσωπικού που τραυματίζεται ή ασθενεί κατά την εκτέλεση διατεταγμένης υπηρεσίας.

Βαρέα & Ανθυγιεινά Επαγγέλματα: Παρά την ύπαρξη σχετικής νομοθεσίας, κανένα στρατιωτικό επάγγελμα δεν συμπεριλαμβάνεται στα Βαρέα & Ανθυγιεινά, ακόμα και επαγγέλματα που σε άλλους κλάδους αναγνωρίζονται ρητά ως τέτοια

Δασοπερίπολα: Κάθε καλοκαίρι τα στρατιωτικά στελέχη χρησιμοποιούνται σε 24ωρη βάση, σε ακατάλληλα οχήματα, χωρίς εξουσία αποτροπής εμπρηστών, χωρίς παρουσία Πυροσβεστικής ή Αστυνομίας, και με αμοιβές που βασίζονται σε διατάξεις 30ετίας.

Μεταφορές σε Επικίνδυνα Οχήματα: Η χρήση οχημάτων που δεν πληρούν βασικές προδιαγραφές ασφαλείας για τη μεταφορά στρατιωτικού προσωπικού αποτελεί χρόνιο πρόβλημα που δεν έχει αντιμετωπιστεί.

Εργασιακή Παρενόχληση – Mobbing: Έλλειψη ουσιαστικών μηχανισμών αντιμετώπισης της ψυχολογικής παρενόχλησης (mobbing) εντός των ΕΔ.

Υγιεινή Εγκαταστάσεων: Ανεπαρκείς συνθήκες υγιεινής σε μονάδες, ιδίως σε παραμεθόριες και απομακρυσμένες περιοχές.

Έκθεση σε Χημικές Ουσίες (Αμίαντος): Ζήτημα έκθεσης προσωπικού σε αμίαντο σε παλαιές στρατιωτικές εγκαταστάσεις.

Αυξημένος Δείκτης Νοσηρότητας: Διαπιστώνεται αύξηση στη νοσηρότητα του στρατιωτικού προσωπικού χωρίς αντίστοιχη παρακολούθηση ή πρόληψη.

ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗ (4 ζητήματα)
Νοσήλια – Ιατρικές Δαπάνες: Αποζημίωση ιατρικών εξόδων για στρατιωτικούς και οικογένειές τους.

Γυναικολογική Άδεια: Νόμιμο δικαίωμα για γυναικολογική εξέταση που δεν εφαρμόζεται ομοιόμορφα.

Υποβοηθούμενη Αναπαραγωγή & Υιοθεσία: Διευκολύνσεις για στελέχη που επιλέγουν αυτές τις οδούς τεκνοποίησης.

Ανάθεση Στρατιωτικών Ιατρών σε Γενικά Νοσοκομεία: Ζήτημα που επηρεάζει αρνητικά την αμυντική ετοιμότητα και τις συνθήκες εργασίας.

ΥΠΗΡΕΣΙΑΚΑ – ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ (9 ζητήματα)
Συνυπηρέτηση Στρατιωτικού με Δημόσιο Υπάλληλο: Αίτημα εναρμόνισης των σχετικών ρυθμίσεων.

Συνυπηρέτηση Μη Μόνιμων ΕΠΟΠ: Ιδιαίτερα προβληματική κατάσταση για το προσωπικό που δεν έχει αποκτήσει μονιμότητα.

Γονική Άδεια – Άδεια Φροντίδας Τέκνου: Εφαρμογή της Οδηγίας ΕΕ 2019/1158, η οποία δικαιώθηκε από την Κομισιόν μετά από παρέμβαση της ΠΟΜΕΝΣ.

Μετατροπή Στρατιωτικών Αδειών Οδήγησης σε Πολιτικές: Άσκοπη γραφειοκρατική επιβάρυνση και οικονομική επιβάρυνση για στελέχη που αποχωρούν από τις ΕΔ.

Παροχές Μη Μόνιμων ΕΠΟΠ: Νομοθετική κατοχύρωση ΕΦΑΠΑΞ και ρύθμιση συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων.

Διαδικασία Εξωτερικής Άδειας: Απλοποίηση και εκσυγχρονισμός της διαδικασίας.

Παράλληλη Απασχόληση: Με τον ν. 5265/2026 επεκτάθηκε η λίστα επαγγελμάτων που μπορεί να ασκεί ένας στρατιωτικός, αλλά το θεμελιώδες ζήτημα ενός ολοκληρωμένου θεσμικού πλαισίου παραμένει άλυτο.

Δωρεάν Μετακίνηση με ΜΜΜ: Αίτημα για τη διευκόλυνση μετακίνησης του στρατιωτικού προσωπικού.

Διέλευση Διοδίων: Αίτημα ατέλειας ή μειωμένου τιμήματος για στρατιωτικούς σε εκτέλεση υπηρεσίας.

ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ – ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΑ ΘΕΜΑΤΑ (3 ζητήματα)
Στρατιωτική Κατοικία: Ελλείψεις στις διαθέσιμες στρατιωτικές κατοικίες, ιδίως σε νησιά και παραμεθόριες περιοχές.

Παιδικοί Σταθμοί: Δημιουργία υποδομών παιδικής φροντίδας σε στρατόπεδα και μονάδες.

Ζητήματα Αιρετών Στρατιωτικών σε ΟΤΑ: Θέματα ασυμβίβαστου και ρύθμισης δικαιωμάτων.

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ – ΘΕΣΜΙΚΗ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ (1 ζήτημα)
Εθνικό Πανεπιστήμιο Εθνικής Άμυνας – Εκπαιδευτικά Θέματα: Ζητήματα που αφορούν στην αναβάθμιση της στρατιωτικής εκπαίδευσης και στην αναγνώριση ακαδημαϊκών τίτλων.

ΔΙΚΑΙΩΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΓΟΝΙΚΗ ΑΔΕΙΑ – ΟΔΗΓΙΑ ΕΕ 2019/1158
Ένα από τα σημαντικότερα αποτελέσματα που παρουσιάστηκαν αφορά στη μεγάλη ευρωπαϊκή επιτυχία της ΠΟΜΕΝΣ όσον αφορά τη γονική άδεια. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, μετά από επίσημη παρέμβαση της ΠΟΜΕΝΣ και σχετική κοινοβουλευτική ερώτηση, ξεκαθάρισε ότι:

Η Οδηγία 2019/1158/ΕΕ σχετικά με την ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και ιδιωτικής ζωής, η οποία κατοχυρώνει το δικαίωμα γονικής άδειας με αποδοχές (αντί του προηγούμενου καθεστώτος άνευ αποδοχών), ισχύει χωρίς καμία εξαίρεση για τα στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων.

Ο ν. 4808/2021, με τον οποίο ενσωματώθηκε η Οδηγία στο ελληνικό δίκαιο, έχει καθολική εφαρμογή, συμπεριλαμβανομένου του στρατιωτικού προσωπικού.

Η Επιτροπή δεσμεύτηκε να αξιολογήσει τα μέτρα εφαρμογής στην Ελλάδα.

Η απόφαση αυτή αποτελεί σταθμό γιατί για πρώτη φορά ξεκαθαρίζεται επίσημα σε ευρωπαϊκό επίπεδο ότι τα στελέχη δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται ως «εξαίρεση» στα θεμελιώδη κοινωνικά δικαιώματα.

ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΤΟ UPR ΤΟΥ ΟΗΕ – 53η ΣΥΝΟΔΟΣ
Ένα από τα σημαντικά θέματα που συζητήθηκαν αφορά στην συμμετοχή της ΠΟΜΕΝΣ, μέσω EUROMIL, στην 53η Σύνοδο της Καθολικής Περιοδικής Εξέτασης (Universal Periodic Review – UPR) του Συμβουλίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ.

Τι είναι το UPR;
Το UPR είναι ένας μοναδικός μηχανισμός του ΟΗΕ κατά τον οποίο κάθε κράτος-μέλος αξιολογείται κάθε 4-5 χρόνια ως προς την τήρηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και θεμελιωδών ελευθεριών. Η αξιολόγηση βασίζεται σε τρεις εκθέσεις:

Την έκθεση του ίδιου του κράτους (National Report)

Την έκθεση του ΟΗΕ και των άλλων διεθνών οργανισμών (UN Compilation)

Τις εκθέσεις των «Stakeholders» – δηλαδή των ΜΚΟ, εθνικών φορέων ανθρωπίνων δικαιωμάτων και άλλων παραγόντων της κοινωνίας των πολιτών.

Ο EUROMIL, ως φορέας με επίσημη δυνατότητα παρέμβασης σε διεθνή φόρα, λειτουργεί στην πράξη ως ο ευρωπαϊκός δίαυλος μέσω του οποίου τα ζητήματα των στρατιωτικών ενώσεων αποκτούν υπερεθνική ορατότητα. Στο πλαίσιο αυτό, η 53η Σύνοδος του UPR για την Ελλάδα αποκτά ιδιαίτερη σημασία, διότι δεν αφορά μια γενική και αόριστη συζήτηση περί ανθρωπίνων δικαιωμάτων, αλλά μια συγκεκριμένη, θεσμική και απολύτως καταγεγραμμένη διαδικασία αξιολόγησης, στο πλαίσιο της οποίας το ελληνικό κράτος θα κληθεί να δώσει επίσημες εξηγήσεις για την κατάσταση που επικρατεί και στις Ένοπλες Δυνάμεις.

Για τον λόγο αυτό, στη Στοκχόλμη δεν συζητήθηκαν μόνο τα γενικά ευρωπαϊκά ζητήματα προσωπικού, αλλά και οι επιμέρους συνεισφορές των μελών του EUROMIL σε μηχανισμούς διεθνούς λογοδοσίας, με ιδιαίτερη έμφαση στις εθνικές παρεμβάσεις που μπορούν να τροφοδοτήσουν το νέο UPR. Η σχετική συζήτηση είχε ξεχωριστό ενδιαφέρον, διότι κατέδειξε ότι ολοένα και περισσότερες ενώσεις-μέλη δεν αντιμετωπίζουν πλέον τα προβλήματα του προσωπικού απλώς ως εσωτερικά διοικητικά ζητήματα, αλλά ως θέματα που συνδέονται άμεσα με θεμελιώδη δικαιώματα, αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας, ίση μεταχείριση, πρόσβαση στην οικογενειακή ζωή, ελευθερία συνδικαλιστικών δικαιωμάτων και υποχρέωση του κράτους να διασφαλίζει πραγματικές εγγυήσεις προστασίας.

Στο σημείο αυτό αναδείχθηκε και η ιδιαίτερη σημασία της προηγούμενης επιτυχίας της ΠΟΜΕΝΣ κατά την 39η Σύνοδο του UPR το 2021, όταν, μέσω της κοινής προσπάθειας με το EUROMIL, είχε επιτευχθεί η επίσημη καταγραφή σειράς ζητημάτων των Ελλήνων στρατιωτικών στα σχετικά έγγραφα του ΟΗΕ. Η προηγούμενη αυτή παρέμβαση δεν είχε απλώς συμβολικό χαρακτήρα, αλλά απέδειξε στην πράξη ότι τεκμηριωμένες αναφορές, με νομική βάση και συγκεκριμένα παραδείγματα, μπορούν να υπερβούν το στενό εθνικό πλαίσιο και να εγγράψουν τα προβλήματα του στρατιωτικού προσωπικού στην επίσημη διεθνή ατζέντα.

Υπενθυμίζεται ότι στην παρέμβαση εκείνη είχαν αναδειχθεί, μεταξύ άλλων, τα εξής:

το ζήτημα των δίκαιων και ευνοϊκών συνθηκών εργασίας για το προσωπικό των Ενόπλων Δυνάμεων,

η ανάγκη για πλήρη και πραγματική αποζημίωση της νυχτερινής εργασίας,

η ανάγκη βελτίωσης της στέγασης του προσωπικού, ιδίως με την αξιοποίηση ανενεργών στρατοπέδων σε περιοχές όπου δεν υπάρχουν στρατιωτικές κατοικίες,

η άνιση μεταχείριση στρατιωτικών σε σχέση με τα Σώματα Ασφαλείας ως προς αποζημιώσεις εργατικών ατυχημάτων και ασθενειών,

τα εμπόδια στην ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι και στη συνδικαλιστική έκφραση,

η ανάγκη προστασίας της ισορροπίας επαγγελματικής και προσωπικής ζωής, ιδιαίτερα για γονείς παιδιών με αναπηρία,

καθώς και η ανάγκη ουσιαστικών μέτρων για την ισότητα των φύλων και την αποτροπή διακρίσεων εντός του στρατεύματος.

Η σημασία αυτής της προηγούμενης επιτυχίας είναι πολλαπλή. Πρώτον, αποδεικνύει ότι τα ζητήματα που θέτει η ΠΟΜΕΝΣ δεν είναι αποσπασματικά ή συγκυριακά, αλλά αποτελούν σταθερά και τεκμηριωμένα προβλήματα που έχουν ήδη αναγνωριστεί διεθνώς. Δεύτερον, δημιουργεί ένα ουσιαστικό «δεδικασμένο» για τη νέα υποβολή του 2026, καθώς η νέα αναφορά δεν ξεκινά από μηδενική βάση, αλλά πατά πάνω σε ήδη καταγεγραμμένες ανησυχίες. Τρίτον, ενισχύει θεσμικά τη θέση της Ομοσπονδίας απέναντι στην διοίκηση, αφού πλέον οποιαδήποτε καθυστέρηση ή παράλειψη δεν παραμένει μόνο αντικείμενο εσωτερικής αλληλογραφίας, αλλά μπορεί να τεθεί εκ νέου υπό διεθνή έλεγχο.

Οι εκκρεμότητες οργανώνονται σε έξι ευρύτερες κατηγορίες, οι οποίες αποτυπώνουν σχεδόν ολόκληρο το φάσμα της καθημερινότητας του προσωπικού:

1. Οικονομικά – Μισθολογικά θέματα.

2. Υγεία και Ασφάλεια στην Εργασία.

3. Υγειονομική Περίθαλψη – Ιατρική Μέριμνα.

4. Υπηρεσιακά – Διοικητικά ζητήματα.

5. Κοινωνικά – Οικογενειακά ζητήματα.

6. Εκπαιδευτική και Θεσμική Αναβάθμιση.

Ιδιαίτερο βάρος δόθηκε επίσης στο γεγονός ότι ορισμένα από τα παραπάνω ζητήματα έχουν παρουσιάσει μόνο μερικές ή αποσπασματικές νομοθετικές ή διοικητικές εξελίξεις, χωρίς όμως να έχει δοθεί οριστική και συνολική λύση. Αυτό είναι κρίσιμο, διότι συχνά η διοίκηση επιχειρεί να παρουσιάσει μερικές διορθώσεις ως πλήρη επίλυση, ενώ στην πράξη οι βασικές ανισότητες παραμένουν. Η συστηματική καταγραφή των θεμάτων αυτών από την ΠΟΜΕΝΣ λειτουργεί ακριβώς ως αντίβαρο σε αυτή τη λογική, αποδεικνύοντας με συνέπεια ότι η πραγματική καθημερινότητα του προσωπικού παραμένει επιβαρυμένη.

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα που αναφέρθηκε είναι το θέμα της παράλληλης απασχόλησης. Παρά το γεγονός ότι με τον Ν. 5265/2026 διευρύνθηκε ο κατάλογος επαγγελματικών δραστηριοτήτων που μπορούν υπό προϋποθέσεις να ασκούν στρατιωτικοί, η θεμελιώδης παρατήρηση της ΠΟΜΕΝΣ παραμένει σε πλήρη ισχύ: όταν σημαντικό μέρος του προσωπικού αναζητά δεύτερη εργασία για να ανταποκριθεί στις οικονομικές του υποχρεώσεις, τότε το πρόβλημα δεν είναι απλώς διοικητικό ή διαδικαστικό, αλλά βαθιά μισθολογικό και θεσμικό. Κατά συνέπεια, η διεύρυνση της δυνατότητας παράλληλης απασχόλησης δεν μπορεί να θεωρηθεί από μόνη της λύση, αλλά μόνο ένα προσωρινό μέτρο που αφήνει ανέπαφο τον πυρήνα του προβλήματος.

Συνολικά, από τις εργασίες της Γενικής Συνέλευσης προέκυψε ότι η ελληνική περίπτωση δεν είναι απομονωμένη, αλλά εντάσσεται σε ένα ευρύτερο ευρωπαϊκό μοτίβο. Σε πολλές χώρες, οι ενώσεις στρατιωτικών επισημαίνουν κοινά προβλήματα: υποστελέχωση, εντατικοποίηση υπηρεσίας, προβλήματα προσλήψεων, δυσκολίες διατήρησης προσωπικού, στεγαστική πίεση, ανάγκη για καλύτερη οικογενειακή μέριμνα, ελλείψεις στη θεσμική αναγνώριση, ανισότητες σε σχέση με άλλους κλάδους του δημόσιου τομέα. Η κοινή αυτή εικόνα είναι ακριβώς ο λόγος για τον οποίο ο EUROMIL αποκτά τόσο κεντρικό ρόλο: λειτουργεί ως πλατφόρμα ανταλλαγής εμπειρίας, τεκμηρίωσης κοινών αιτημάτων και ανάδειξης ευρωπαϊκών προτύπων προστασίας.

Πέρα από την καταγραφή προβλημάτων, η συνέλευση επιβεβαίωσε και την αξία της διαρκούς συνεργασίας μεταξύ των ενώσεων-μελών. Η ανταλλαγή εμπειριών δεν περιορίστηκε σε αφηρημένες τοποθετήσεις, αλλά κάλυψε πρακτικά ζητήματα: ποιες στρατηγικές είχαν αποτελέσματα σε άλλα κράτη, ποιες νομικές οδοί λειτούργησαν αποτελεσματικά, πώς μπορούν να αξιοποιηθούν ευρωπαϊκοί θεσμοί, πώς συνδέεται η εκπροσώπηση προσωπικού με ευρύτερες εξελίξεις στην αμυντική πολιτική, και με ποιον τρόπο οι εθνικές ενώσεις μπορούν να μετατρέπουν επιμέρους διεκδικήσεις σε κοινές ευρωπαϊκές θέσεις.

Από πλευράς ουσίας, το πολιτικό συμπέρασμα της συνέλευσης ήταν σαφές:
η Ευρώπη εισέρχεται σε περίοδο αυξημένων αμυντικών απαιτήσεων, αλλά η επιτυχία αυτής της μετάβασης δεν θα εξαρτηθεί μόνο από νέους εξοπλισμούς, αμυντικά πακέτα και επιχειρησιακά δόγματα. Θα εξαρτηθεί πρωτίστως από το κατά πόσο τα κράτη θα επενδύσουν στους ανθρώπους που καλούνται να υπηρετήσουν όλα τα παραπάνω. Εάν τα στελέχη συνεχίσουν να βιώνουν πίεση, αβεβαιότητα, άνιση μεταχείριση, έλλειψη οικογενειακής μέριμνας και ανεπαρκή αναγνώριση, τότε η ίδια η αμυντική αξιοπιστία των χωρών θα υπονομεύεται στην πράξη.